บทบาทของเศรษฐกิจหมุนเวียน แนวทางการลดขยะอย่างยั่งยืน

ไม่เพียงแต่ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เท่านั้น ที่มีส่วนผลักดันให้ภาคธุรกิจทั่วโลกหันมานำหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน หรือ “Circular Economy” มาเป็นยุทธศาสตร์หลักในการขับเคลื่อนหรือดำเนินธุรกิจ "ปัญหาขยะ" ทั่วโลกซึ่งเป็นปัญหาที่รุนแรงขึ้นทุกปีและส่งผลกระทบในวงกว้างต่อระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม ก็มีส่วนให้บริษัทอุตสาหกรรมยักษ์ใหญ่ทั่วโลกหันมาตั้งเป้าหมาย หมุนเวียนใช้ทรัพยากรและพลังงานให้มีของเสียน้อยที่สุด หรือไม่มีเลย และสามารถนำทรัพยากรกลับมาใช้ใหม่ในระบบ สร้างขยะให้เป็นภาระต่อสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด
.
และด้วยหลักการทั่วไปซึ่ง ระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนได้วางเป้าหมายให้แต่ละธุรกิจใช้ทรัพยากรหมุนเวียนเป็นวงจรไม่รู้จบ เริ่มจากการนำทรัพยากรกลับมาใช้ใหม่ (Recycle)โดยออกแบบให้ครอบคลุมหลักการสำคัญ 3 ข้อ คือ 1) ออกแบบสินค้าและบริการที่เน้นการรักษาต้นทุนด้านทรัพยากรธรรมชาติ 2) เพิ่มประสิทธิภาพในการใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุดด้วยการหมุนเวียนวัตถุดิบและสินค้า และ 3) ลดการเกิดของเสียและผลกระทบเชิงลบ (Negative Externalities) ต่อสิ่งแวดล้อมให้ได้มากที่สุด หลักการทั้ง 3 ข้อนี้ ทำให้ระบบการผลิตแบบเดิมหรือระบบการผลิตแบบตรง (Linear Economy) ที่เป็นการผลิตแบบใช้แล้วทิ้ง และเน้นกำไรเป็นตัวตั้ง ถูกปรับเปลี่ยนไปเป็นระบบการผลิตแบบหมุนเวียนที่เน้นการนำวัตถุดิบจากสินค้าที่ใช้แล้วกลับมาใช้ใหม่ ให้ความสำคัญกับการใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุด ผ่านการสร้างความรู้ความเข้าใจ ทำให้สามารถลดปริมาณขยะที่ก่อขึ้นจากกระบวนการผลิตได้จำนวนมาก
.
ประเทศเยอรมนี เคยเริ่มใช้กฎหมาย The German Closed Substance Cycle and Waste Management Act ตั้งแต่ปีพ.ศ. 2539 ส่งผลให้มีระบบการจัดการขยะในรูปแบบเดียวกับการดำเนินการทางด้านเศรษฐกิจแบบหมุนเวียน ต่อมา ในปี 2543 ได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมด้านนโยบายเศรษฐกิจหมุนเวียน ทำให้เยอรมนีสามารถนำของเสียจากกระบวนการผลิตมาใช้ใหม่ได้ถึงร้อยละ 14 และอุตสาหกรรมการจัดการของเสีย กลายเป็นอุตสาหกรรมที่มีมูลค่าสูง ก่อให้เกิดการจ้างงานเพิ่มขึ้นถึง 200,000 คน และสร้างเงินหมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจกว่า 4 หมื่นล้านยูโร
.
เช่นเดียวกับองค์กรธุรกิจและบริษัทต่างๆ ที่นำแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนไปใช้ในการดำเนินการก็สามารถลดปริมาณขยะได้เช่นกัน อาทิ บริษัท Renault ผู้ผลิตรถยนต์จากฝรั่งเศส ที่ปรับเปลี่ยนรูปแบบธุรกิจออกแบบรถยนต์รุ่นใหม่ให้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมตั้งแต่ต้นทางและเลือกใช้พลาสติกรีไซเคิลเป็นส่วนประกอบ พัฒนากระบวนการนำวัสดุหลักอย่างทองแดง อะลูมิเนียม กลับมาใช้ซ้ำในการผลิตรถยนต์รุ่นต่อๆ รวมถึงก่อตั้งบริษัทย่อยขึ้นเพื่อควบคุมการหมุนเวียนวัสดุและจัดการขยะ ร่วมกับบริษัทผู้ทำลายรถยนต์เก่าในฝรั่งเศสกว่า 300 ราย เพื่อนำวัสดุที่ยังมีประโยชน์จากรถยนต์ที่ถูกทิ้งหลายแสนคันต่อปี กลับมาไปใช้ใหม่ ด้านบริษัท P&G จำกัด ได้หันไปใช้นโยบายนี้ โดยออกแบบบรรจุภัณฑ์ ที่ผลิตจากขยะพลาสติกจากชายหาดที่เก็บรวบรวมมาโดยอาสาสมัคร ก่อนส่งต่อให้โรงงานคัดแยก ทำความสะอาด และเข้าสู่โรงงานผลิตเม็ดพลาสติกรีไซเคิล ก่อนใช้เป็นวัตถุดิบในสัดส่วนร้อยละ 25 ผลิตเป็นขวดแชมพู และตั้งเป้าหมายที่จะใช้วัตถุดิบจากพลาสติกรีไซเคิลกับผลิตภัณฑ์แชมพูไม่ต่ำกว่า 500 ล้านขวดต่อปี คิดเป็นปริมาณขยะพลาสติกที่หายไปจากชายหาดถึง 2,600 ตัน
.
สำหรับประเทศไทย บริษัท PTTGC จำกัด (มหาชน) ได้ดำเนินโครงการ Upcycling SE Project เพื่อจัดการขยะพลาสติกอย่างครบวงจร โดยทำงานร่วมกับหลายภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน นักศึกษา ดีไซเนอร์รุ่นใหม่ๆ ให้มุ่งมั่นพัฒนาการนำขยะพลาสติก หรือบรรจุภัณฑ์พลาสติกใช้แล้ว มาแปรรูป ผ่านการออกแบบอย่างสร้างสรรค์ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้เป็นสินค้าแฟชั่น เฟอร์นิเจอร์ หรือของตกแต่งบ้าน ทำให้สามารถใช้ทรัพยากรได้อย่างคุ้มค่า ขณะที่ บริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน) ได้นำแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนมาลดการใช้ทรัพยากรในการผลิตได้ถึงร้อยละ 25 และได้ริเริ่มโครงการใช้ขยะพลาสติกเป็นส่วนประกอบในการทำถนนและวางนโยบายภาคการผลิตให้สร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมให้น้อยที่สุด ให้ความสำคัญกับการใช้ทรัพยากรเท่าที่จำเป็น และใช้ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด ตั้งแต่กระบวนการผลิต การบริโภค จนถึงการนำกลับมาใช้เป็นวัตถุดิบใหม่เพื่อเป็นทางออกหนึ่งในการช่วยบรรเทาปัญหาสิ่งแวดล้อมและแก้ปัญหาขยะอย่างยั่งยืน
.
#ชีวิตวิถีใหม่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม
.
แหล่งอ้างอิง
http://carbonmarket.tgo.or.th/index.php?lang=TH...
https://www.bot.or.th/.../Pages/Article_30Jul2019.aspx
http://www.igreenstory.co/actions-for-sustainable-future/
https://scgnewschannel.com/.../circular-economy.../